4 Şubat 2016 Perşembe

Akımlar ve Batı Edebiyatı

1-KLASİSİZM (KURALCILIK):
Özellikleri:
·       Bu akım, daha çok şiir ve tiyatroda etkili olmuştur.
·       Akıl ve sağduyu, akımın en önemli özelliğidir.
·       Konular  eski Yunan ve Latin kaynaklardan alınmıştır.
·       Önemli olan konu değil, konunun işleniş biçimidir. (Bu yönüyle Divan debiyatına benzer. )
·       “Sanat için sanat” anlayışı hakimdir.
·       Sanatçılar, kişiliklerini yani kendilerini  gizlemişlerlerdir.
·       Klasiklere göre aklın denetiminden geçmeyen hiçbir duygu, eserde yer almaz .
·       Klasikler, eserlerinde hiç değişmeyen tipleri işlemişlerdir.
·       Klasisizm’de seçkinlerin dili yalın bir biçimde kullanılmıştır. Bunun yanında Klasisizm’de özlülük esas alınır.
·       Tiyatroda üç birlik kuralına uyma zorunluluğu vardır.
·       Kahramanlar, dış görünüşleriyle değil ruhsal özellikleriyle ele alınır.
·       Bu akımın esasları Boileau’nun ‘Şiir Sanatı’ adlı eserinde belirtilmiştir.
·       Klasisizm’de en önemli unsur insandır. Bunun dışındakiler pek önemli değildir.
·       Kahramanlar seçkin kişilerden seçilir.

TEMSİLCİLERİ:

1-DESCARTES (1596-1650)
·       Edebiyat ve matematik eğitimi alan sanatçı,Klasisizm’in düşünce yönünü hazırlamıştır.           
·       İtalyan sanatçı özellikle felsefi konularda eserler vermiştir.
·       Eserleri:   Metafizik Düşünceler, Metod Üzerinde Konuşma , Felsefenin İlkeleri ,Ahlak Üzerine Mektuplar, Tabiat Işığı Altında
2-MOLLİERE (1622-1673)  
·       Hem Fransız hem de dünya edebiyatının en önemli komedi sanatçılarındandır.
·       Molliere, komedilerinde hem düşündürür hem de güldürür.
·       Komedilerinde insanların  en gülünç yanlarını doğal ve yalın bir biçimde ve de mizahi bir anlayışla anlatır.
·       Eserleri:  Tartuffe,Cimri, Kibarlık Budalası, Hastalık Hastası,Zoraki Takip, Kocalar Mektebi, Kadınlar Mektebi, Gülünç Kibarlar, Zorla Evlenme,Don Juan, Bilgiç Kadınlar
3-CORNAİLLE (1606-1684)  
·       Fransız edebiyatının en önemli  oyun yazarlarından olan sanatçı, aynı zamanda ünlü bir şairdir.
·       Özellikle  trajedi türünde eserler veren sanatçı, oyunlarında psikolojik çözümlemelerden ve dramatik gerilimlerden yararlanır .
·       Eserleri:  Le Cid, Horace, Cinna , Polyeucte, La Pilace Royae...
 4-RACİNE(1639-1699)  
·       Fransız edebiyatının  en önemli trajedi yazarlarındandır.  
·       Üç birlik kuralına uygun, psikolojik güzelliği olan eserler vermiştir.
·       Şiirlerinde ölçü ve uyumluluk esastır.
·       Eserlerinde ihtiraslarına esir düşen insanların zaaflarını anlatır.
·       Eserleri:  Borenice , Bazajet , Athaile…
5-LA FOUNTEİNE(1621-1695)
·       Fabllarıyla ünlü olan sanatçı, konularını eski Yunan ve Latin kaynaklarından almıştır.
·       Konuşturduğu hayvanlar üzerinden insanların kusurlarını ortaya koyarak bu kusurları  düzeltmeye çalışır.
·       Fablları manzum öykü biçimindedir.
 6-FENELON(1651-1715)
·       Telemaque(Telemak) romanıyla tanınan sanatçı, Fransız edebiyatının önemli sanatçılarındandır.
·       Aynı zamanda başpiskopos olan sanatçı, yazdığı bu  roman yüzünden başpiskoposluktan çıkarılmıştır.
 7-DANİEL DEFOE(1661-1731)
·       İngiliz edebiyatının önemli sanatçılarından olan Daniel Defoe, gazeteciliğin yanında çeşitli mesleklerde çalışmıştır.
·       “Robinson Cruse” adlı eseriyle tanınan sanatçı,eleştirileri yüzünden birçok kez hapse girmiştir.
 8-BOLİEAU(1636-1680)
·       Klasisizm’in kurallarını belirleyen sanatçı, önemli bir hiciv yazarıdır.
·       Hukuk ve ilahiyat eğitimi alan sanatçı, şiir ve eleştiri türünde eser vermiştir.
·       “Şiir Sanatı” sanatçının en önemli eseridir.

Akımın Diğer Temsilcileri:
·       Pascal
·       La Fayette
·       La Bruyere
·       La Rochefoucault

Türk Edebiyatındaki Temsilcileri:
·       Şinasi
·       Ahmet Vefik Paşa
·       Yusuf Kamil Paşa

2-ROMANTİZM (COŞUMCULUK)
Özelikleri:
·       Akıl ve sağduyu, yerini duygu ve coşkuya bırakmıştır.
·       Konular, tarihten ve ulusal kaynaklardan alınmıştır.
·       “Toplum için sanat” anlayışı benimsenmiştir.
·       Romantikler , kahramanlarını toplumun her tabakasından seçer ve bu kahramanların iyileri çok iyi; kötüleri çok kötüdür.
·       Romantizm’de trajedi ve komedinin yerini dram almıştır. Üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur.
·       Romantikler, eserlerinde kişiliklerini gizlememişlerdir.Görüşlerini açıkca ifade etmişlerdir.
·       Romantizm’de zıtlıklar mevcuttur.
·       Romantizm’de süslü sanatlı bir anlayış benimsendiğinden dil son derece ağırdır.
·       Romantizm’de aşk,ölüm, özgürlük gibi kavramlar işlenmiştir.
·       Romantizm’de doğa tasvirleri ağırlıktadır.
·       Romantizm’in kuralları Victor Hugo’nun “Cromwell” adlı eserinde belirtilmiştir.
·       Romantizm”de özellikle lirik şiir ,dram tiyatrosu ,roman , deneme ,gezi yazısı gibi türler gelişmiştir.

TEMSİLCİLERİ:

FRANSIZ EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:

1-VİCTOR HUGO(1802-1885)
·       Fransız edebiyatı ve Romantizm’in en önemli temsilcisidir.
·       “Cromvell” adlı eserinde Romantizm’in esaslarını belirlemiştir.
·       Eselerinde özgürlük, eşitlik , vatan ve tabiat sevgisi gibi temaları işler.
·       Eserlerinde özellikle de  şiirlerinde başarılı bir tasvir ve uslup kullanmıştır.
·       Kendisinden sonra gelen birçok sanatçıyı etkilemiştir.
·       Sefiller,Notre Dame ‘nin Kamburu (roman)
·       Sonbahar Yaprakları ,Işıklar ve Gölgeler ,Akşam Şarkıları (şiir)
·       Cromwell ,Kral Eğleniyor, Ruy Blas (dram tarzı oyun )
 2-J.J.ROUSSEAU (1712-1778)
·       Fransız   filozof ve şairdir.
·       ” Toplum Sözleşmesi” adlı eseri en önemli yapıtıdır.
·       ”Romantik” kelimesini ilk kullanan Rousseau, toplum konusunda eşitlik , özgürlükve halk egemenliğini savunmuştur.
·       Eserleri:  Emile, Toplumsal Sözleşme İtiraflar, Diyaloglar
 3-LAMARTİNE (1790-1869):
·       Fransız edebiyatının romantik  şair ve romancılarımızdandır.
·       Romantik şiirin önemli temsilcilerinden olan Lamartine’nin  şiirlerinde ince bir duygusallık ile derin bir heyecan görülür.
·       Romantizm’in özelliği olan tabiat tasvirleri Lamartine’de sıkça görülür.
·       Eserleri:  Graziellla, Rapheel, Tefekkürler, Dindar ve Şairane Ahenkler ,Bir Meleğin Düşmesi
4-ALEXANDER DUMAS(1802-1870)
·       Önce oyunlarıyla sonra tarihsel romanlarıyla ünlenmiştir.
·       “Üç Silahşörler” ve “Monte Kristo Kontu” önemli iki eseridir.
5-A.DE MUSSET(1810-1857)
·       Fransız edebiyatında şiir ve tiyatrolarıyla tanınmıştır.
·       Eserlerinde kişinin iç dünyasını ,aşkı ve maceraları anlatır.
·       Yazdığı şiirlerden dolayı “gençlik ve aşk şairi” olarak tanınmıştır.
·       Eserleri:  Bir Zamane Çocuğunun  İtirafları , Geceler , Tanrıya Bağlanan Umut , İspanya ve İtalya Hikayeleri

FRANSIZ EDEBİYATINDAKİ DİĞER TEMSİLCİLERİ:
·       Cheteaubriand
·       M.De. Steal
·       Geord Stand

ALMAN EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:
1-GOETHE (1749-1832)
·       Alman Romantizm’in kurucusudur.
·       Şirlerinde aşk duygusuna geniş yer vermiş ve lirik temalar işlemiştir.
·       “Genç Werther'in Acıları” adlı eseriyle ünlenmiştir.
·       Shiller ile tanıştıktan sonra daha çok tiyatro türünde eser vermiş “Faust” adlı oyunu, en önemli tiyatro eseridir .

2-SHİLLER(1759-18069
·       Alman edebiyatının önemli dram şairlerinindendir.
·       Şiirleri filozofik şiir niteliğindedir.
·       Çizdiği başarılı karakterlerle de romantik tiyatronun  en başarılı temsilcisi sayılır.
·       Dramlarında genellikle isyan ,doğa ihtilal ve özgürlük gibi temaları işlemiştir.
·       Eserleri: Haydutlar,Don Karlos ,Wilhem Tell, Maria Stuart, Mutluluk Şarkısı

İNGİLİZ EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:                                                                                                                                              
W.SHAKESPEARE (1564-1616)
·       Hem şiir hem  düzyazı hem de tiyatrolarıyla ünlü olan sanatçı,  İngiliz edebiyatının  ve  dünya edebiyatının öncülerindendir.
·       Hem  komedi hem dram hem de trajedi  türünde eser veren sanatçının eserleri, hem Klasisizm’e hem de Romantizm’e girer.
·       Komedilerinde olağanüstü mizah duygusu,  dramlarındaysa  aşk ,kin, dostluk gibi temaları işlemiştir.
·       Sanatçı, eserlerini nazım- nesir karışık yazmıştır.
·       Eserleri: Hamlet,Makbeth, Romeo ve Juliet, Othello Kral Lear ,Jül Sezar, Tutuş(trajedi) Venedik Taciri,  Yanlışlıklar Komedyası, Hırçın Kız, Veronalı İki  Centilmen Bir Yaz Gecesi Rüyası On İki, Gece (komedya)

 RUS EDEBİYATI:    
  PUŞKIN (1799-1837)
·       Romantizm’in en önemli Rus temsilcisidir.
·       Canlandırdığı kişilikleri eleştirel bir tutumla vermesi, insan ile toplum arasındaki ilişkiyi anlatması nedeniyle gerçekçiliğin hazırlayıcısı da sayılır.  
·       Şiir , hikaye,tiyatro,roman ve manzum hikaye türünde eserler vermiştir .
·       Eserleri: Yüzbaşının Kızı,Maça Kızı , Kafkas Esiri Çingeneler,Bahçesaray Çeşmesi

ROMANTİZM’İN TÜRK EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:
·       Namık Kemal
·       Abdülhak Hamit Tarhan
·       Ahmet Mithat Efendi
·       Recaizâde Mahmut Ekrem(şiirlerinde)

3-REALİZM (GERÇEKÇİLİK)
Özellikleri:
·       “Sanat için sanat” anlayışını savunmuşlardır.
·       Realizm’de gözlem , belge ve ankete önem verilir.
·       Realistler, eserlerini oluştururken insanları eğitmeyi amaçlamamışlardır.Bu yüzden eserlerinde gerçekleri anlatan gözlemci durumundadırlar.
·       Realizm’de sanatçılar kişiliklerini gizleyip eserlerine yansıtmaz.
·       Realizm’de açık ve yapmacıksız bir uslup kullanılmıştır.
·       Realizm’de biçim güzelliği de konu kadar önemlidir.
·       Realizm,  özellikle roman ve tiyatro türünde gelişmiştir.
·       Realistlere göre “roman toplum üzerine tutulan bir aynadır.”
·       Realizm’de gerçek hayatta görülen olaylar ve kişiler anlatılmıştır.
·       Gustave  Flaubert’in yazdığı “Mademe Bowary” adlı eseriyle Realizm Romantizm’e galip gelmiştir.


TEMSİLCİLERİ:

FRANSIZ EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:

1-STENDHAL(1783-1849
·       Fransız edebiyatının  en büyük realist sanatçılarındandır.
·       Bütün eserlerini kuru bir uslupla yazmıştır.
·       Gezi,anı ,hikaye ve roman türünde eserler vermiştir.
·       Romanı tpolum üzerinde gezdirilen bir aynaya benzetir.
·       Eserlerinin değeri sanatçı öldükten sonra anlaşılmıştır.
·       “Parma Manastırı”, “Kırmızı ve Siyah” önemli romanlarıdır.
 2-GUSTAVE FLAUBERT (1821-1880)
·       Realizm’in kurucusu ve en önemli temsilcisidir.
·       Yapıtlarında dil, anlatım ve biçim kusursuzluğuna önem verir.
·       Sanatçı, eserlerinde kişiliğini gizlemiş; kahramanlarının duygu ve hareketlerinin gerçek olmasına dikkat etmiştir.
·       Eserleri:  Nademe Bovary ,Duygusal Eğitim Salambo  Üç Hikaye
 3- H. DE BALZAC (1799-1850)
·       Fransız edebiyatının  ve Realizm’in en önemli temsilcilerindedir.
·       Eserlerinde kişileri ve toplumu tüm ayrıntılarıyla incelemiş, olayları eleştirel bir tutumla sergilemiş ve güçlü bir gözlemle romanlarını yazmıştır.
·       Sanatçının romanlarında şahıs kadrosu kalabalıktır.
·       Eserlerinde toplum hayatını ve her tabakadan insanın yaşamını anlatarak ölümsüz tipler oluşturmuştur.
·       Eserleri :  İnsanlık Komedyası, Goriot Baba, Vadideki Zambak, Egenie Grandet, Köy Hekimi, Otuz Yaşındaki Kadın, Mutlak Peşinde, Tılsımlı Deri

RUS EDEBİYATINDAKİ  TEMSİLCİLERİ

1-TURGANYEV (1818-1883)
·       Rus edebiyatının en  önemli realist sanatçılardandır.
·       Genellikle günlük sorunları  ve toplumun belli başlı problemlerini eserlerinde işlemiştir.
·       Eserlerinin çoğunda toprak köleliğine karşı çıkmış ve mücadeleleri anlatmıştır.
·       Eserleri :  Babalar ve Oğullar ,Duman  , İlk Aşk, Taşralı Kadın,  Köyde Bir Ay,Bir Avcının Notları, Fırtınadan Önce
2-GOGOL(1809-1852)
·       Rus edebiyatında eleştiri türünde eser veren en  önemli sanatçılardandır.
·       Eserlerinde köylülerin dünyasını, Rusların toplumsal sorunlarını , kölelik sistemine karşı çıkma tema  olarak işlenmiştir.
·       Eserleri:  Ölü Canlar ,Müfettiş ,Palto,Kumarcılar,Mayıs Gecesi, Bir Delinin Notları,Petersbug Hikayeleri 
 3-DOSTOYEVSKİ (1821-1881)
·       Realizm’in Rus edebiyatındaki en önemli temsilcisidir.
·       Eserlerinde dine,geleneklere ve ruh tahlillerine yer vermiştir.
·       Acıma ve psikoloji, yapıtlarının iki temel öğesidir .
·       Sanatçı Rusya ‘nın toplumsal sorunlarını eserlerinde işlemiştir.
·       Arkadaşlarıyla devleti yıkmaya çalıştıkları gerekçesiyle  tutuklanmış, bu sayede Rus halkını daha yakından tanımıştır.
·       Eserleri:  Suç ve Ceza,    Karamazov   Kardeşler,   İnsancıklar, Ecinniler,Budala,Ezilenler,Kumarbaz,Yer Altından Notlar ,Ölü Bir  Evden Anılar , Ev Sahibesi, Delikanlı
 4-TOLSTOY(1828-1910)
·       Rus ve dünya edebiyatının en büyük romancılarındandır.
·       Fransızcayı iyi öğrenmiş ve  Fransız sanatçılardan etkilenmiştir.
·       Sanatcı, eserleride özellikle köylülerin hayatını anlatmıştır.
·       Güçlü bir hayal dünyasına sahip olan Tolstoy, düşüncelerini birleştirerek nitelikli eserler vermiştir.
·       Hayatının son döneminde kendini dine vermiş; ancak kiliseden aforoz edilmiştir.
·       Eserleri: Savaş ve Barış ,Anna Karenina Diriliş,Hacı Murat  İvan İlyiçin Ölümü, Yaşayan Ölü (roman) İnsan Neyle Yaşar ,Halk İçin Hikayeler ,Sivastopol Hikayeleri , Efendiyle Uşak (hikaye)

5-ANTON ÇEHOV (1860-1904)
·       Rus edebiyatının en büyük durum hikayecisidir.
·       Öykülerinde olay yerine durum öne çıkar.
·       Öykülerinin yanında tiyatro türünde de eser vermiştir.
·       Üslubunda şiirsellik ön plana çıkar .
·       Eserleri:  Vişne Bahçesi,Vanya Dayı, Martı Altı Numaralı Koğuş ,Üç Kız Kız Kardeş, Büyücü Kadın
6-M.GORKİ (1868-1936)
·       Rus edebiyatının gerçekçi romancılarındandır.
·       Hiçbir eğitim almadan kendisini yetiştiren sanatçı,  eserlerinde çocukluk yıllarını ve gençlik döneminde yaşadığı acıları anlatmıştır.
·       Sanatçı, sosyal gerçekçiliğin de  öncüsü olmuştur.
·       Eserleri:  Küçük Burjuvalar ,Ana , İtalya Hikayeleri Benim Üniversitelerim ,Çocukluğum, Sıkıntı ,Serseri, Ekmeğimi Kazanırken

İNGİLİZ EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ :
1-C.DİCKENS (1812-1870)
·       Realist romanın  İngiliz edebiyatındaki öncüsüdür.
·       Eserlerinde 19. yy.  İngiltere’sinin sorunlarını anlatmıştır.
·       Dünya çapında eleştirel - gerçekçi bir romancı sayılan sanatçı,  gerçekleri ayrıntılı betimlemelerle belirtmiştir.
·       Eserleri:  Oliver Twist, Antikacı Dükkanı, Büyük Umutlar,Davit Capperfield

ABD EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:
1-ERNEST HEMİNGWAY (1898-1961)
·       Amerikan edebiyatının  gerçekçi sanatçılarından olan yazar, aynı zamanda gazetecidir.
·       Eserlerinde ezilen insanların sorunlarını , adaleti, tabiat güzelliklerini, yaşama sevinci gibi konuları ele almıştır.
·       Sanatçı,1953’te Nobel Barış Ödülü’nü almıştır.
·       Eserleri :   Güneş Gene  Doğar, Silahlara Veda , Çanlar Kimin İçin Çalıyor, İhtiyar Adam ve Deniz , Bahar Sesleri, On Hikaye,Çağımızda, Kadınsız Erkekler, Öğleden Sonra Ölüm, Beşinci Kol
2-J.STEİNBACK (1902-1968)
·       ABD edebiyatının  realist sanatçılarından olan Steinback, toplumcu ve gerçekçi sanatçıdır.
·       Eserlerinde Natüralizm ile Realizm’in özellikleri görülür.
·       Eserlerinde yaşadığı toplumun sorunlarını ve toplumun değişim hareketlerini anlatır.
·       Sömürülen yoksul halkın sorunlarını da anlatarak bunlara  bireysel çözüm getirir.
·       Eserleri : Fareler ve İnsanlar, Gazap Üzümleri, Kenar Mahalle , Sardalya Sokağı, Acı Yakutlar , Altın Kupa , Al  Midilli, Uğurlu Gece  Bitmeyen Kavga, Uğurlu Perşembe...  Venedik Taciri,12.Gece Bir  yaz Gecesi Rüyası , Hırçın Kız (komedi )

4-NATÜRALİZM (DOĞALCILIK)
Özellikleri:
·       19.yy.ın 2. yarısında Fransa’da Realizm’in daha ileri ve abartılı biçimi olarak ortaya çıkmıştır.
·       Natüralizm’in kurucusu ve en önemli temsilcisi  Emile Zola’dır.
·       Natüralistler eserlerinde çirkin hatta iğrenç yönleri yansıtır.
·       Olaylar ve kişiler bir bilim adamı gözüyle ele alınır.
·       Soyaçekim, çevrenin insan üzerindeki etkisi, gözlem ve deney Natüralistler için son derece önemlidir.
·       Natüralistler; toplumu büyük laboratuara ,kendilerini ise bilim adamına benzetirler.
·       Natüralistler, herkesin anlayabileceği sade bir dil kullanmışlardır.
·       Natüralistler, kahramanlarını toplumun her tabakasından seçebilmişlerdir.
·       Natüralizm’de roman,öykü, ve tiyatro türleri gelişmiş ve bu türdeki eserler genellikle bir tezi (düşünceyi) savunur.
·       Natüralistler, sanatın bir fayda sağlaması gerektiğine inandıkları için  “ toplum için  sanat” anlayışını savunmuşlardır.
·       Natüralistler,   “Determinizm” anlayışını edebiyata yerleştirmiştir.
·       NOT:Determinizm,tabiat olaylarında aynı sebeplerin aynı şartlarda aynı sonucu doğurmasına denir.

TEMSİLCİLERİ:

FRANSIZ EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:

1-EMİLE ZOLA (1840-1902)
·       Natüralizm’in kurucusu ve en önemli temsilcisidir.
·       İçinde yaşadığı toplumu,bütün genişliği ve içyüzüyle  göstermek  istemiştir.
·       Deneysel roman tarzında eser veren sanatçı, üslubunun aşırılıkları yüzünden eleştirilmiştir.
·       Şair ruhlu sanatçı olan Zola, şiirsel bir anlatımı  benimsemiştir.
·       Eserleri:  Nana,Germinal ,Toprak ,Bir Aşk Sayfası ,Hakikat, Meyhane

2-A.DAUDET  (1840-1987)
·       Fransız edebiyatının önemli romancılarındandır.
·       Edebiyata şiirle başlamış, daha sonra hikaye ve romanla devam etmiştir.
·       Eserlerinde betimleyici anlatıma önem vermiş ,doğal ve canlı bir dil kullanmıştır.
·       Sanatçı ,eserlerini belgelere dayandırarak yazmıştır.
·       Eserleri:  Pazartesi Hikayeleri ,Küçük Şey , Tarasconlu Tartarin, Alplerde,Tarascon Savunması,Tarascon Limanı, Sapho , Değirmenden Mektuplar

3-GUY DE MAUPASSANT (1850-1893)
·       Natüralist akımın etkisinde kalan sanatçı, Fransız edebiyatının önemli roman ve hikaye  yazarlarındandır.
·       Olay hikayeciliğinin öncüsü olan sanatçı bu tarza adını vermiştir.
·       Sade ,süssüz bir dil kullanan sanatçı, insanların bencilliklerini karamsar bakışla anlatmıştır.
·       Hikayeleri sürükleyici olduğundan merak uyandırıcıdır.
·       Eserleri:  Ay Işığı , Tombalak , Güzel Dost , Ölüm Kadar Acı , Küçük Raque ,Bir Hayat

4-CONCOURT KARDEŞLER
·       Özellikle roman türünde eser veren sanatçılar, Natüralizm’in etkisinde kalmışlardır.
·       Eserlerinde 18. yy. Fransız tarihini anlatmışlardır.
·       Eserleri:  Manette  Salomon, Journal,…

TÜRK EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ
·       Nabizâde Nazım
·       Reşat Nuri Güntekin (Bazı eserleri)
·       Memduh Şevket Esendal
·       Hüseyin Rahmi Gürpınar
·       Sait Faik Abasıyanık

5-PARNASİZM (ŞİİRDE GERÇEKÇİLİK):

Özellikleri:
·       Realizm’in şiirdeki yansıması olan Parnasizm, 19. yy.ın 2. yarısında Romantik Şiir’e tepki olarak doğmuştur.
·       Betimlemeye, düşünceye ,söyleyiş güzelliğine ve biçim kusursuzluğuna önem verilmiştir.
·       Parnasizm, duygudan çok düşünceye önem verdiği için tabiatı nesnel betimlemelerle ele almıştır.
·       Parnasizm’e göre “şiir” eğitici amaç taşımaz,güzellik oluşturmak amacıyla yazılır.
·       Parnasizm’de şimdiki zaman yerine geçmişin parlak kişi ve olayları anlatılır.
·       “Plastik güzellik” esas alındığından nazım türü , uyak türü , ölçü ve ses uyumu bu güzellikle sağlanmıştır.
·       Parnasyenler, dilin kurallara uygun ve kusursuz olmasına dikkat etmişlerdir.
·       Dış dünyada gördüklerini tarafsız bir gözle  anlatan Parnasyenler,eserlerinde kişiliklerini gizlemişlerdir.
·       Parnasizm’de“sanat için sanat” anlayışı hakimdir.

TEMSİLCİLERİ:
FRANSIZ EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ
1-GAUTİER (1811-1872)
·       Fransız edebiyatının önemli şair ve eleştirmenlerindendir.
·       Sanat için sanat anlayışının kurucularındandır.
·       Güzelliğin ancak biçimle olabileceğine inanmış, bu yüzden biçim kusursuzluğuna önem vermiştir.
·       Eserleri: Muhtelif Şiirler, Mineler ve Akikler Momie’nin Romanı, Romantizmin Tarihi

2- L. DE LİSLE (1818-1894)
·       Fransız edebiyatının  diğer önemli şairlerindendir.
·       Sanatçı;biçime , güzelliğe ,ses uyumuna ve nesnellik gibi kavramlara önem vermiştir.
·       Sanatçı, insanlık tarihinin tüm aşamalarını eserlerinde anlatmıştır.

·       Eserleri: Trajik Şiirler Antik Şiirler, Barbar Şiirler

AKIMIN DİĞER TEMSİLCİLERİ:
·       Heredia  (En öneli eseri Ganimetler)                                                                       
·       Banwille (Akrobik Şiirler, Fransız Şiirinin Küçük Kitabı)

TÜRK EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ
·       Yahya Kemal Beyatlı
·       Tevfik Fikret
·       Cenap Şehabettin ‘in bazı şiirleri

6-SEMBOLİZM (SİMGECİLİK)
Özellikleri:
·       19.yy.ın sonlarında Parnasizm’e tepki olarak ortaya çıkmıştır.
·       Sembolizm’de dış dünya; olduğu gibi değil ,kişiler üzerinde uyandırdığı izlenimler biçiminde algılanır.
·       Anlatımın kapalı olmasına özellikle dikkat edilmiştir. Çünkü güzelliğin kapalılıkta olduğuna inanılmıştır.
·       Sembolistler “sanat içi sanat” anlayışındadırlar.
·       “Musiki” ve “ahenk” en önemli iki kavramdır.
·       Sembolistlerin dili, imge ve mecazlarla yüklü olduğu için son derece ağırdır.
·       Sembolistler, düşüncelerini doğrudan anlatmak yerine sezdirerek anlatırlar.
·       Sembolistlere göre şiirde anlam aranmaz.Çünkü şiir anlaşılmak için değil ,duyulmak için yazılır . (ses,ahenk)
·       Sembolistler, şiirlerinde alacakaranlık,günbatımı,gündoğumu gibi belirsizlik olan anları anlatır.(Ahmet Haşim )

TEMSİLCİLERİ:
FRANSIZ EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ:
1-C.BAUDELAİRE  (1821-1867)
·       Sembolizm’in en önemli temsilcisidir.
·       Fransız şiirinin gelişmesinde ve değişmesinde büyük rol oynamıştır.
·       Şiirlerindeki gerek klasik geleneğe gerekse çağdaş zihniyetlere karşı isyanı ve kafa tutması dikkat çekicidir .
·       Eserleri: Kötülük Çiçekleri,Yapma Cennetler, Paris Sıkıntısı, İşte Kalbim, Esrar ve Haşhaş, Küçük Mensur Şiirler

2-PAUL VARLEİNE (1844-1896)
·       Sanatçı, ilk dönemlerinde Parnasizm’in son dönemlerinde ise Sembolizm’in etkisinde şiirler yazmıştır.
·       Şiirde hayal dünyasına, doğanın alaca karanlığına ve renkli görünümüne yönelmiştir.
·       Fransız şiirine yeni bir hava getiren sanatçı, canlılık ile  musikiyi birleştirmiştir.
·       Eserleri:  Zuhal Şiirleri, Güzel Şarkı , Usluluk, Aşıkların Bayramı, Şiir Sanatı

3-ARTHUR RİMBAUD (1844-1896)
·       Sembolizm’in etkisiyle şiirler yazan sanatçı, özellikle burjuva sınıfını ve Katolik Kilisesi’ni sert bir dille eleştirmiştir.
·       Bir süre Varlaine ile çalışmış ve gezgin bir hayat yaşamıştır.
·       Hayatı boyunca yaptığı taşkınlıkları “Cehennemde Bir Mevsim” adlı eserinde toplamıştır.
·       Eserleri:  Cehennemde Bir Mevsim ,Tanrısal Esinler ,Sarhoş Gemi, İlhamlar

4-STEPHANE MALLERME (1842-1898)
·       Modern batı şiirinin kurucusu sayılan sanatçı, Sembolizm’in de en önde gelenlerindendir
·       Ölmeden tüm şiirlerini “Hirodias” adlı eserinde toplamak için çalışmış ancak  bu eseri bitirememiştir.
·       Eseleri:  Eski Tanrılar, Şiirler, Şaçmalar, Edgar   Poe’nin Şiirleri

5-ANDRE GİDE (18860-1951)
·       Sanatçı, hayatı boyunca toplumsal ve bireysel ahlakın en önemli ölçütünün bireyin içtenliği ve kendini savunması olduğunu iddia etmiştir.
·       Sorunlara karşı hoşgörülü olmayı savunmuştur.
·       Sömürgeciliğe karşı çıkmış ve sömürgeciliği eleştirmiştir.
·       Eserleri: Kalpazanlar (roman ), Dünya Nimetleri,Denemeler (deneme)


AMERİKAN EDEBİYATINDAKİ  TEMSİLCİLERİ:

1-EDGAR ALLEN POE (1809-1949)
·       Amerikan edebiyatının yazar ve şairidir.
·       Gazetecilik de yapan sanatçı,  hemen her türde eser vermiştir.
·       Sanatçı, ayrıca  çağdaş öykünün kurucusu da  sayılır.
·       Sanatçının şiirleri ritim, müzik bakımından ve teknik bakımdan başarılıdır.
·       Eserleri:  Morg Sokağı Cinayeti ,Kuzgun, Altın Böcek ,Çanlar, İşitilmedik Hikayeler


7-EMPRESYONİZM (İZLENİMCİLİK)
Özellikleri:
·       19.yy.ın sonlarında ortaya çıkmış bir akımdır .
·       Resimde gelişmiş, daha sonra bütün güzel sanatları etkilemiştir.
·       Sembolizm’e benzer.
·       Dış dünyada görülen varlıklar gerçek yönüyle değil, insanda uyandırdığı izlenimleriyle anlatılır.
·       Anlam belirginliğinden çok kapalılık esas alınmıştır.
·       Sanatçılar; dış dünyaya, ondaki varlıklara ve nesnelere karşı ilgisizdir.
·       Varlığın gerçekliği ve nesnelliği ikinci plana atılmış, kişisel yorum ön plana çıkarılmıştır.

Temsilcileri:
·       Rilke (Genç Bir Şaire Mektuplar,Dolino Mersiyeleri,Resimli Kitap, Yeni Şiirler, Rilke’nin Aşk ve Ölüm Şarkısı
·       J.Joyce (Oda Musikisi Dublinliler,Sürgünler,On Paralık Şiiler)
·       Edgar Degas
·       Paul Cezanne

8-EKSPRESYONİZM (DIŞAVURUMCULUK)
Özellikleri:
·       20. yy. da Empresyonizm’e tepki olarak doğmuştur.
·       Duyguların ve iç dünyanın öne çıkarıldığı bir akımdır.
·       Genel olarak güzel sanatları etkilemiş, insanların en gizli yönlerini açığa vuran bir anlatım yolu seçmiştir.
·       Amacı insanların ruhsal durumlarını anlatmaktır.

TEMSİLCİLERİ:
·       Franz Kafka
·       T.S. Eliot
·       Van Gogh
·       James Joyce

9-KÜBİZM
Özellikleri:
·       20.yy.ın  başlarındaEmpresyonizm’e tepki olarak doğmuştur.
·       Daha çok resim alanında gelişmiştir.
·       Devamlı olan ve değişmeyen eşyanın özünün betimlenmesine çaba gösterilmiştir.
·       Kübistler, eşyanın özünün gösterilmesi gerektiğine inanmışlardır.
·       Kübistlere göre yalnız dış dünyayı değil, duyguları da anlatmak gerekir .


Temsilcileri:
·       Picosso
·       Max. Jakop
·       A.Salmon



10-FÜTURİZM (GELECEKÇİLİK)
Özellikleri:
·       En önemli temsilcileri İtalyan şair Marinetti ile Rus şair Moyokovski’dir.
·       1909 ‘da Marinetti tarafından yayımlanan bir bildiri ile ortaya çıkmıştır.
·       Fütüristlere göre edebiyat uyuşukluk ve durgunluktan sıyrılmalıdır.
·       Dizelerde makine ve çark sesleri duyurulmaya çalışılmaktadır.
·       Fütüristlere göre şiir; her türlü atılımı, sanayi girişimlerini, tersaneyi ve makineyi övmelidir.

Temsilcileri:
·       Marinetti
·       Mayokovski

Türk Edebiyatındaki Temsilcisi:
·       Nazım Hikmet Ran

11-EGZİSTANSİYALİZM (VAROLUŞÇULUK)
Özellikleri:
·       20.yy.ın ortalarında Fransa’da ortaya çıkan ve yaygınlaşan felsefe akımıdır.
·       Akım temsilcileri, insanın kendisini bulmasını ve özünü elde etmesi gerktiğini  savunmuştur.
·       Akıma göre insanın geleceğini yine insanın kendisi belirler.
·       Akım sanatçıları, insanın kendisini aşmaya ve özgür olmaya mecbur olduğuna inanırlar.

Temsilcileri:
·       Jean Paul Sartre
·       Albert  Camus

12-DADAİZM (KURALSIZLIK)

Özellikleri:
·       Kuralsızlığı kural edinen ve her şeye kuşkuyla bakan edebiyat akımıdır.
·       20. yy.ın başında TristanTizara ve arkadaşları tarafından ABD’ de kurulan bir akımdır.
·       Dadaistlere göre çevredeki hiçbir şeyin doğruluğuna ve varlığına inanılmamalıdır.
·       Dadaistler, aklın hiçbir değerinin olmadığını kabul eder.
·       Dadaistler, dil ve estetik kurallarını bırakarak başıboş bir yol izlemişlerdir.



Temsilcileri
·       TristanTizara
·       Luis Arogon
·       Andre Breton

Türk Edebiyatındaki Temsilcileri:
·       Orhan Veli Kanık

13-SÜRREALİZM (GERÇEKÜSTÜCÜLÜK)
Özellikleri:
·       1924 yılından sonra Dadaizm’in yerine geçen ve Fransa’da Andre Breton ile arkadaşları tarafından  kurulan bir akımdır.
·       Sürrealizm’in esasları  S. Freud ‘un “psikanaliz” kuramına dayanır.
·       Sürrealistlere göre insanın ne olduğunu anlayabilmek için aklın ve mantığın baskısından sıyrılmak gerekir
·       “Bilinçaltı” ,”rüya” bu akımın en önemli iki maddesidir.
·       Akım temsilcilerine göre şiirin konusunu rastlantılar ,rüyalar ve olağanüstülükler oluşturur.
·       İnsanı bütünüyle anlayabilmek için Bilinçaltı ,rüya ve hayalgücü ele alınmalıdır.
Temsilcileri:
·       Luis Aragon, Andre Breton, Paul Eluart
·       Türk Edebiyatınki Temsilcileri:
·       Orhan Veli Kanık
·       Cemal Süreyya 



Author & Editor

Merhaba Sevgili Öğrenciler,
Farklı bir platformda buluşuyoruz. Artık derslerimiz bu site ile birlikte daha verimli olacak. Sizler için hazırladığımız ders notlarına,buradan ulaşabilirsiniz. Zaman ilerledikçe yeni ders notları ve uygulamaları da ekleyeceğiz. Hepinize başarılar diliyoruz.

Hayatta muvaffak olmak için üç şey lazımdır: Dikkat, intizam, çalışma.” diyor Mevlana.
İyi çalışmalar..

0 yorum:

Yorum Gönder

Facebook'ta Bize Katıl