14 Şubat 2015 Cumartesi

Servet-i Fünun


SERVET-İ FÜNUN (EDEBİYAT-I CEDİDE)-(1896-1901)           

  • Batı etkisindeki Türk edebiyatının kısa ama etkili dönemidir.Recaizade Mahmut Ekrem’in çevresinde toplanan yenilikçi genç edebiyatçılar tarafından oluşturulmuştur.
  • Tanzimat edebiyatında da olduğu gibi Fransız edebiyatının etkisinde kalınmıştır
  • II. Abdülhamit yönetiminin baskısı (istibdat) altında gelişmiş bir edebiyattır; karamsarlık, umutsuzluk, bunalım, bu döneme hakimdir.
  • Gazeteden çok dergiciliğe önem verilmiştir.
  • Sanat için sanat anlayışı döneme egemendir.
  • Tanzimat’ın hedef olarak benimsediği dilde sadeleşme unutulmuş, tersine daha da sanatlı, ağır bir dil kullanılmıştır.
  • Hüseyin Cahit Yalçın’ın Servet-i Fünun’ da yayımlanan “Edebiyat ve Hukuk” adlı makalesinden dolayı, dergi kapatılmıştır.



SERVET-İ FÜNUN ŞİİRİNİN ÖZELLEKLERİ

  • Şiirde konu ve biçim yönünden büyük yenilikler yapılmıştır.
  • Heceyle denemeler olmakla birlikte ağırlıklı olarak aruz vezni kullanılmıştır.
  • Kulak için kafiye anlayışı benimsenmiştir.
  • Şiirde musikiye, şekil kusursuzluğuna önem verilir.
  • Aruz Türkçeye uydurulmaya çalışılmıştır. 
  • Aruz kalıpları konuya göre seçilmiş, bir şiirde birden fazla aruz kalıbı kullanılabilmiştir.
  • Sone,tiriyole, balat ve terza-rima gibi Batı’dan alı-nan nazım şekilleri ilk kez bu dönemde kullanılmıştır.
  • Serbest müstezat Servet-i Fünun şiirinde çokça kullanılmıştır.
  • Arapça ve Farsçadan daha önce kullanılmamış sözcükleri kullanmayı bir hüner olarak görmüşlerdir.
  • Anlam bir mısrada değil diğer mısrada tamamlanmış şiirin bütünlüğüne önem verilmiştir.
  • Tanzimat sanatçılarından olan R. M. Ekrem’in “Güzel olan her şey şiirin konusu olabilir.” anlayışıyla hareket etmişlerdir.
  • Şiirlerde aşk ve doğa gibi bireysel konular işlenmiş, sıfatlara ve doğa tasvirlerine bolca yer verilmiştir.
  • Mensur şiir örnekleri verilmeye başlanmıştır.
  • Şiirde sembolizm ve parnasizmin etkisi vardır.

SERVET-İ FÜNUN ROMAN VE HİKAYESİ

  • Roman ve hikayede teknik bakımdan Batı seviyesine bu dönemde ulaşılmıştır.
  • Konu ve karakter seçimine dikkat edilmiş, psikolojik tahlillere yer verilmiştir.
  • Roman ve hikayelerde bireysel konular işlenmiştir: Aşk, dram, hayal kırıklıkları, aile içi çelişkiler...
  • Çevre tasvirlerinde ayrıntılara girilmiş, mekan olarak İstanbul dışına çıkılmamıştır.
  • Kahramanlar eğitimli, aydın kişilerden seçilmiş, ait oldukları sınıfa göre konuşturulmuştur.
  • Roman ve hikayelerde Arapça ve Farsçanın ağırlıkta olduğu süslü, söz diziminde değişikliklere gidilen uzun ve kesik cümlelerin kullanıldığı bir dil söz konusudur.
  • Roman ve hikayede realizm ve natüralizm akımlarından etkilenilmiştir.
  • NOT :Tiyatro türünde dönemin baskısı nedeniyle hemen hemen hiçbir gelişme gösterilmemiştir.


SERVET-İ FÜNÜN’UN  SANATÇILARI


TEVFİK FİKRET (1861— 1915)

  • Önceleri sanat için sanat, sonraları toplum için sanat anlayışını savunmuş ve buna uygun eserler vermiştir.
  • Toplumsal ve siyasal ortamı Han-ı Yağma, 95’e Doğru, Balıkçılar, Haluk’un Bayramı, Tarih-i Kadim, Promete, Sis gibi şiirleriyle eleştirmiştir.
  • Karamsarlığı ve iç dünyasındaki çalkantıları şiirlerinde öne çıkmıştır.
  • Serbest müstezatı şiirlerinde başarıyla kullanmıştır.
  • Aruzla Türkçeyi, şiirle düz yazıyı başarıyla kaynaştırmayı bilmiştir.
  • Beyit ve mısra bütünlüğünü kırmış, anlamı birkaç dizeye yaymıştır.
  • Nazmı nesre başarıyla yaklaştırmış, manzum hikayeler yazmıştır.
  • Şiirlerinde noktalama işaretlerine, biçimsel mükemmelliğe, tasvire önem vermiştir.
  • “Yağmur” şiirinde olduğu gibi şiirin içeriğine uygun aruz kalıplarını seçmiş ve kullanmıştır.
  •  Şiirlerinde parnasizmden etkilenmiştir.
ESERLERİ:
Rübab-ı Şikeste                                               
Rubabın Cevabı                                      
Haluk’un Defteri                                       
Doksan Beşe Doğru                                         
Tarih-iKadim                                                   
Şemin (Hece ölçüsüyle yazdığı çocuk şiirleri)


CENAP ŞAHABETTİN (1870—1935)
  • Tıp öğrenimi için gittiği Fransa’da edebiyatla ilgilenmiş ve sembolizmden etkilenmiştir.
  • Parnasizmin ilk örneklerini o vermiştir.
  • Şiirlerinde müziğe önem vermiş, aruz kalıplarını müzikalite değerleri bakımından ele almıştır.
  • Arapça ve Farsça sözcüklerle yüklü ağır bir dili vardır.
  • Aşk ve doğa en çok işlediği konulardır .(Ona göre şiir sözcüklerle yapılmış bir resimdir.)
  • Servet-i Fünun  düzyazı alanında en önemli yazarlarındandır.
  • Kurtuluş Savaşı’na karşı çıkan şair, Milli Edebiyat’la başlayan dilde sadeleşme (yeni lisan anayışına)çabalarına karşı çıkar.
  • Hece ölçünse karı çıkmış,hece ölçüsünü         “parmak hesabı” olarak görmüştür.

ESERLERİ:
Şiir:Elhan-ı Şita,Tamat
Düzyazıları: Evrak-ı Eyyam , Nesr-i Harp,     Nesr-i Sulh  (makaleler, düzyazılar)
Gezi yazıları: Hac Yolunda, Avrupa Mektupları, Suriye Mektupları
Özdeyiş: Tiryakı Sözler
Tiyatro: Yalan, Körebe, Küçük Beyler


HALİT ZİYA UŞAKLIGİL (1866—1945)
  • Türk edebiyatında Avrupa tarzında eser veren ilk büyük romancıdır.
  • Servet-i Fünun döneminin en güçlü yazarıdır.
  • Fransız realist ve natüralist yazarlardan etkilenmiştir.
  • Eserlerinde geniş tasvirlere ve psikolojik tahlillere yer vermiştir.
  • Hikayelerinde Maupassant tarzı hakimdir.
  • Romanlarında İstanbul’daki eğitim ve zengin kesimi konu almış, hikayelerinde halkın arasına girmeye çalışmıştır.
  • Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamaları kullandığı ağır bir dili vardır. (Sağlığında eserlerini yine kendisi sadeleştirmiştir.)
  • Mai ve Siyah’ta Ahmet Cemil tipinden hareketle Serveti Fünun kuşağının ideallerini, beklentilerini, hayal kırıklıklarını anlatmıştır.
  • Aşk-ı Memnu’da bir Türk aile yapısını ayrıntılı olarak incelemiş ve alafranga özentisini eleştirmiştir.
  • Türk edebiyatında “mensur şiir”in ilk örneklerini o vermiştir.

ESERLERİ:
Roman: Sefile, Nemide, Bir Ölünün Hatıra Defteri, Ferdi ve Şürekası, Mai ve Siyah, Aşk-ı Memnu,  Kırık Hayatlar
Hikaye: Bir Yazın Tarihi, Solgun Demet,Hepsinden Acı, Aşka Dair, Onu Beklerken, İhtiyar Dost,Kadın Pençesı, İzmir Hikayeleri.
Oyun: Kabus, Füruzan, Fare
Anıları: Kırk Yıl, Saray ve Ötesi, Bir Acı Hikaye
Deneme: Sanata Dair
Mensur şiir: Mensur Şiirler, Mezardan Sesler


MEHMET RAUF (1875 1931)
  • Servet-i Fünun romanının ikinci büyük ismidir.
  • Edebi kişiliği Fransız realist ile natüralist yazarlarının ve üstadı saydığı Halit Ziya Uşaklıgil’in etkisi altında biçimlenmiştir.
  • İlk psikolojik romanımız olan Eylül’ün yazarıdır.
  • Yapıtlarında romantik duygular,hayaller ve romantik aşkları işlemiş,sosyal konulara pek yer vermemiştir.
  • Psikolojik tahlillere büyük önem verir

ESERLERİ:
Roman: Eylül, Ferda-yı  Garam, Genç Kız Kalbi,Karanfil ve Yasemin
Hikaye: Son Emel, Bir Aşkın Tarihi. Üç Hikaye
Mensur Şiir: Siyah İnciler
Oyun:Pençe,Cidal,Sansar


HÜSEYİN CAHİT YALÇIN
  • Yazı hayatına edebiyatla başlamış,zamanla fikir ve siyaset sahnesinde karar kılmıştır.
  • Eski  edebiyata karşı yeni edebiyatı,Doğu kültürüne karşı Batı kültürünü savunmuştur.
  • Yazarın dili servetifünun yazarlarına göre oldukça sade ve yapmacıksızdır.
  • “Edebiyat ve Hukuk “ makalesi yüzünden Servetifünun dergisi  kapatılmıştır.

ESERLERİ:
Roman:Nadide ,Hayal İçinde
Öykü:Hayat-ı Muhayyel, Hayat-ı Hakikiye Sahneleri,Niçin Aldatırlarmış
Eleştiri:Kavgalarım
Anı:Edebi Hatıralar,Malta Adası’nda, Meşrutiyet Hatıraları


SÜLEYMAN NAZİF

  • Servetifünun edebiyatına bağlı olmakla birlikte edebi kişiliğinin oluşmasında Namık Kemal’in çok büyük etkileri vardır.
  • Servetifünun anlayışı doğrultusunda bireysel konuları işlemekle birlikte toplumsal konulara da kayıtsız kalmamıştır.
  • Şiirlerini aruzla yazmıştır.
  • Nesri,şiirlerinden daha güçlüdür.Yazar,bir hitabet ustası olarak kabul edilir.
  • Türkçülük akımına ve dilde sadeleşmeye karşı çıkmıştır.

ESERLERİ:
Şiir:Gizli Figanlar,Malta Geceleri,Firak-ı Irak
Düzyazı:Çal Çoban Çal,Tarihin Yılan Hikayesi,İki Dost


CELAL SAHİR
  • Edebiyata  servetifünun  ile başlamış daha sonra milli edebiyata geçmiştir.
  • Milli edebiyata geçtikten sonra  heceyi kullanmış, toplumsal sorunlarla daha çok ilgilenmeye başlamıştır.

ESERLERİ:
Şiir:Beyaz Gölgeler,Siyah Kitap


HÜSEYİN SUAT YALÇIN

  • Mizahi ve alaycı bir üslubu vardır.
  • Servetifünun   sanatçıları içinde tiyatrodan en çok ilgilenen sanatçıdır.
  • Darulbedayi’nin kurulmasında önemli katkıları olmuştur.

ESERLERİ:
Şiir:Lane-i Melal ,Gave destanı
Oyun:Kirli Çamaşırlar,Yamalar,Kayseri Gülleri


SERVET-İ FÜNÜN’UN BAĞIMSIZ SANATÇILARI


HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR (1864 —1944)

  • Sevetifünuncuların etkili olduğu bir dönemde bu topluluğa girmemiştir
  • Ahmet Mithat Efendi’nin “halk için roman” anlayışına uygun eserler vermiştir
  • İlk romanı “Şık” ile tanınmış ve sevilmiştir.
  • Halkın diliyle (Özellikle mahalle kadınlarının dili) ve mizahı bir üslupla halkı aydınlatıcı romanlar yazmıştır.
  • Romanlarında İstanbul halkının örf, adet, gelenek  ve göreneklerini ve yaşayışını yansıtmıştır.Bu yönüyle sokağı edebiyata getiren sançtı olarak kabul edilir
  • Romanlarındaki kahramanlarını yetiştikleri ortamın diliyle konuşturur, sosyal çevresiyle birlikte anlatır.
  • Alafranga yaşama özenen züppe tipleri, şöhret meraklılarını, batıl inançlara düşkün insanları mizahi bir üslupla eleştirmiştir.
  • Romanları teknik bakımdan kusurludur.
  • Natüralizmden etkilenmiştir.

ESERLERİ:
Roman: Şık, Şıpsevdi, İffet, Mürebbiye, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç, Gulyabani, Nimetşinas, Metres, Ben Deli Miyim?, Mutallaka, Kaynanam Nasıl Kudurdu, Evlere Şenlik, Utanmaz Adam, Mezarından Kalkan Şehit
Hikayeleri: Kadınlar Vaizi, Namusla Açlık Meselesi, İki Hödüğün Seyahati, Melek Sanmıştım Şeytanı, Meyhanede Hanımlar, Gönül Ticareti
Tiyatro: Hazan Bülbülü, Kadın Erkekleşince, Tokuşan Kafalar


AHMET RASİM (1864 1932)

  • Fıkra, makale ve anılarıyla tanınır.
  • Ders kitapları dışında yüz kadar eseri vardır.
  • Roman ve hikayelerinde İstanbul hayatına dair ilginç betimlemelere rastlanır.
  • En büyük özelliği yazılarını bir sohbet havası içinde yazması ve okurunu da ilk cümlede n sarıp sarmalamasıdır.
  • Dönemin siyasi ve edebi tartışmalardan uzak kalmıştır.
  • Öğrencilik yıllarında müzik dersleri almış , çoğunun güftesi kendisine ait altmış şarkı bestelemiştir.

ESERLERİ:
Anı: Gecelerim, Falaka
Fıkara:Şehir Mektupları, Muharrir Bu Ya, Ramazan Sohbetleri, Eşkal-i Zaman, Gülüp Ağladıklarım
Roman: Hamamcı Ülfet,Güzel  Eleni
Eyüp ELMAS



Author & Editor

Merhaba Sevgili Öğrenciler,
Farklı bir platformda buluşuyoruz. Artık derslerimiz bu site ile birlikte daha verimli olacak. Sizler için hazırladığımız ders notlarına,buradan ulaşabilirsiniz. Zaman ilerledikçe yeni ders notları ve uygulamaları da ekleyeceğiz. Hepinize başarılar diliyoruz.

Hayatta muvaffak olmak için üç şey lazımdır: Dikkat, intizam, çalışma.” diyor Mevlana.
İyi çalışmalar..

0 yorum:

Yorum Gönder

Facebook'ta Bize Katıl