14 Şubat 2015 Cumartesi

Geçiş Dönemi Eserleri


1.KUTADGU BİLİG
  • 11. yy’da (1069-1070) Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır.
  • İslam kültürü etkisindeki ilk edebi eserdir.
  • Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur.
  • Kutadgu Bilig ‘’saadet veren bilgi, ilim’’ anlamına gelir.
  • Didaktik bir eserdir. Edebiyatımızın ilk mesnevisidir.
  • Mesnevi şeklinde aruz vezniyle 6645 beyit olarak yazılmıştır. Eserde 173 tane de dörtlük vardır.
  • Eserde amaç,toplum hayatındaki bozuklukları düzeltecek,insanı mutlu edecek yollar bulmak;bu yolları,devrin hükümdarına öğütler halinde göstermektir.
  • Ahlak,dinin önemi,devlet idaresi gibi konulara da değinilmiştir.
  • Eser ilk siyasetname kitabı olma özelliği de taşır.
  • Hakaniye lehçesiyle yazılan eserde Arapça ve Farsça sözcükler de kullanılmıştır.
  • Eserde dört sembolik şahsiyet yer alır:

Gündoğdu: Adaleti temsil eden hükümdar,
Aytoldı: Mutluluğu temsil eden vezir
Ögdülmüş: Vezirin aklı temsil eden oğlu,
Odgurmuş: Akıbeti temsil eden bir dindar. 



2.DİVAN-I LUGATİ’T-TÜRK
  • 11.yy’da (1072-1074) Kaşgarlı Mahmut  tarafından yazılmıştır. Ebul Kasım Abdullah’a sunulmuştur.
  • Eser Türk dilinin ilk sözlüğü, ilk    dilbilgisi kitabı olma özelliği taşır.
  • Türkçe’nin ilk sözlüğü ve dilbilgisi kitabıdır.
  • 7500 Türkçe kelimenin Arapça karşılığı verilmiştir.
  • Türk dilini Araplara öğretmek amacıyla yazılmıştır.Bu nedenle Arap Alfabesiyle kaleme alınmıştır.
  • Yazar Türkçe kelimelerin karşılıklarını halk dilinden derlediği örneklerle delillendirilmiştir.
  • Eserde kelimelerin anlamlarının yanında; kelimenin türü, yapısı, cümledeki  kullanımı, sözcüğün, değişik Türk boyları arasındaki kullanımı da verilmiştir.
  • Türk boyları ve coğrafyası ile Türklerin örf ve gelenekleri üzerine önemli bilgiler vardır.
  • Devrinin Türk dünyasını gösteren bir harita da vardır.
  • Hakaniye lehçesi kullanılmıştır.
  • Eser,ansiklopedik bir özellik taşır.Tarih, coğrafya, folklor vb. bilimler açısından temel bir kaynaktır.



       3.ATABETÜ’L-HAKAYIK
  • 12.yy.da ‘’Edip Ahmet Yükneki’’ tarafından kaleme alınmıştır. 
  • Eser Dad Sipehsalar Mehmet Bey adlı birine sunulmuştur.
  • Atabet’ül Hakayık ‘’hakikatler eşiği’’ anlamına gelir.
  • Aruz vezniyle(Kutadgu Bilig’in kalıbıyla) mesnevi tarzında yazılmıştır.
  • Ayet ve hadislere dayanarak İslam ahlakını öğretmeye çalışan didaktik bir eserdir.
  • Cömertlik,doğruluk,ilim, cahilliğin zararı,dünyanın geçiciliği, alçakgönüllülük, kibirlilik  gibi konular işlenmiştir.
  • Eserde 46 beyit ve 101 dörtlükten meydana gelmiştir.
  • 46 beyitlik bölüm, eserin giriş kısmı (Allah’ın, Peygamberimizin ve dört halifenin övüldüğü bölüm) olup gazel biçiminde kafiyelenmiştir.
  • 101 dörtlükten oluşan bölüm ise asıl konuyu anlatır.Dörtlükler manilerdeki gibi aaxa şeklinde kafiyelenmiştir.
  • Eserin dili biraz ağırdır.Arapça ve Farsça kelimelere rastlanır.
  • Hakaniye lehçesiyle yazılmıştır.



DİVAN-I HİKMET
  • 12.yy’da Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır.
  • Hikmet: Ahmet Yesevi’nin şiirlerine verdiği isimdir.
  • Eserin dili sadedir.
  • Eserin yazılma gayesi, halka İslamiyet'i hikmetli bir şekilde öğretmektir.
  • Dörtlüklerle(koşma nazım biçimi) ve hece vezniyle yazılmıştır.
  • Gazel ve mesnevi biçiminde yazılmış hikmetler de vardır.
  • Hakaniye lehçesi kullanılmıştır. Arapça ve Farsça sözcükler azdır.
  • Eser, başta Yunus Emre olmak üzere, birçok tasavvuf şairini etkilemiştir.


Eyüp ELMAS

Author & Editor

Merhaba Sevgili Öğrenciler,
Farklı bir platformda buluşuyoruz. Artık derslerimiz bu site ile birlikte daha verimli olacak. Sizler için hazırladığımız ders notlarına,buradan ulaşabilirsiniz. Zaman ilerledikçe yeni ders notları ve uygulamaları da ekleyeceğiz. Hepinize başarılar diliyoruz.

Hayatta muvaffak olmak için üç şey lazımdır: Dikkat, intizam, çalışma.” diyor Mevlana.
İyi çalışmalar..

0 yorum:

Yorum Gönder

Facebook'ta Bize Katıl