17 Şubat 2013 Pazar

Ögretici Metinler

Öğretici Metinler
1. Deneme:
·       Sanatçının herhangi bir konuyu kendi düşünce ve yorumunu da katarak içten bir anlatımla vermesidir.
·       Denemede konu sınırlaması yoktur.
·       Denemede verilen bilgilerin kanıtlanma zorunluluğu yoktur.
·       Deneme ,kişisellik taşıdığından ''ben'' in ülkesi olarak adlandırılır.
·       Dünya edebiyatında deneme türüyle özdeşlesen ve en önemli örneklerini veren sanatçı, Montaigne'dir.
·       Türk edebiyatında ise deneme türünün ilk örnekleri Tanzimat’la birlikte verilmeye başlanmıştır.

·       Nurullah Ataç  :                         Karalama Defteri
·       Ahmet Haşim   :                        Gurabahane-i Laklakan           :
·       Ahmet Hamdi Tanpınar:          Beş Şehir
·       Suut Kemal Yetkin :                  Denemeler
·       Sabahattin Eyüpoğlu :              Mavi ve Kara

2-Eleştiri (Tenkit):
·       Herhangi bir sanatçıyı  veya sanat eserini değerlendirmek amacıyla yazılan edebi türdür.
·       Eleştiride amaç okuyucuyu bilgi sahibi yapıp eseri tanıtmaktır.
·       Nesnel eleştirilere rastlansa da eleştirilerin çoğu özneldir.
·       Türk edebiyatındaki ilk eleştiri örneği Namık Kemal'in Tahrib-i Harabat adlı eseridir.
·       Nurullah Ataç,Mehmet Kaplan,Yakup Kadri,Cenap Şahabettin ve Cemil Meriç önemli eleştirmenlerdendir.

3-Makale:
·       Alanında uzmanlaşmış kişilerce yazılmış bilimsel yazılardır.
·       Makalelerin kanıtlanma zorunluluğu vardır.
·       Makale bilimsel yazı olduğu için süslü ve sanatlı bir anlatımdan kaçınılır, ciddi bir üslup kullanılır.
·       Türk edebiyatında yazılan ilk makale Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi’dir.
·       Didaktik özellikler taşıyan makale, gazete ve dergilerde yayımlanır.

4-Fıkra: 
·       Güncel herhangi bir olayın sanatçının yorumunu da içererek anlatılmasıdır.
·       Fıkralar da gazete ve dergilerde yayımlanır.
·       Fıkranın en önemli özelliği gündemdeki olayları anlatmasıdır.
·       Fıkraların kanıtlanma zorunluluğu yoktur.

5-Gezi Yazısı (Seyahatnâme):

·       Gezilip görülen yerlerin bilgi verilmek amacıyla anlatılmasıdır.
·       Eski bir tür olan gezi yazısı, denince akla gelen ilk eser, Evliya Çelebi'nin “Seyahatnâme” adlı eseridir.
·       Dünya edebiyatında ise Marco Polo ve İbn-i Batuta önemli gezi yazarları vardır.
·       Türk edebiyatındaki ilk seyahatname örneği Seydi Ali Reis'in “Mirat’ül Memâlik” adli eseridir.

6- Biyografi (Yaşam Öyküsü):
·       Sosyal hayatta herhangi bir alanda tanınmış kişilerin hayatlarının başka biri tarafından kaleme alınmasıdır.
·       Biyografinin Divan edebiyatındaki karşılığı Tezkire’dir.
·       Türk edebiyatındaki ilk tezkire örneği de Ali Şîr Nevâi 'nin “Mecâlis'ün Nefâis” adlı eseridir.

7-Otobiyografi( Özyaşam Öyküsü):
·       Herhangi bir alanda ün yapmış birinin kendi hayatını  anlatmasıdır.

8-Monografi:
·       Ünlü bir kimsenin hayatını, kişiliğini, eserlerini ayrıntılarıyla anlatan veya bilimsel bir alanda özel bir konu üzerine yazılan inceleme yazısıdır.
·       Monografinin biyografiden farkı, ele alınan kişinin herhangi bir özelliğinin derinlemesine incelenmesidir.

9-Günlük (Günce):
·       Herhangi bir kişinin günlük yaşadıklarını günü gününe tarih belirterek anlatmasıdır.
·       Günlüğün Divan edebiyatındaki karşılığı Ruznâme’dir.

10-Anı (Hatıra):
·       Kişinin yaşadıklarını veya tanık olduklarını anlattığı edebi türdür.
·       Hatıralar, yaşanan döneme ışık tuttukları için tarihi belge niteliğindedir.
·       Hatırayı günlükten ayıran en önemli nokta, hatırada tarihin olmamasıdır.

·       Ziya Paşa: Defter-i Amal
·       Halit Ziya Uşaklıgil : Saray ve Ötesi,Kırk Yıl
·       Halide Edip Adıvar : Mor Salkımlı Ev
·       Yakup Kadri : Zoraki Diplomat, Anamın Kitabı
·       Falih Rıfkı Atay : Çankaya,Ateş ve Güneş

11- Mektup:
·       Birbirinden ayrı yerlerde yaşayan ve birbirleriyle iletişim kurmak isteyen insanların birbirlerine sıcak ve samimi bir üslupla yazdıkları ve mesaj anlamı taşıyan yazılardır.
·       Mektuplar; Özel mektuplar,Siyasi Mektuplar,Edebi Mektuplar olmak üzere üçe ayrılır.
·       Bir mektubun edebi değer taşıyabilmesi için mektuplaşan kimselerin veya mektubun edebi yönünün baskın olması gerekir.
·       Türk edebiyatındaki ilk mektup örneği Fuzuli'nin Şikayetname adlı eseridir.

12- Nutuk (Söylev):
·       Bir topluluğa güzel düşünceler aşılamak o topluluğu duygulandırıp coşturmak amacıyla söylenen güzel ve etkili sözlerdir.
·       Türk Edebiyatındaki ilk nutuk örneği Göktürk Kitabeleridir.

13- Röportaj:
·       Herhangi bir gerçeği araştırıp incelemek amacı ile o konu hakkında bilgi sahibi olmak için herhangi bir kimseyle konuşmaktır.
·       Röportaj gazeteciliğin en önemli dallarındandır.

14- Sohbet(Söyleşi):
·       Herhangi bir düşünceyi veya konuyu yazarın karşısında biri varmış gibi günlük,sıradan samimi bir dille anlatıldığı düşünce yazılarıdır.
·       Nurullah Ataç,Ahmet Rasim,Şevket Roda en önemli sohbet yazarlarındandır. 

15 –Mülâkat:
·       Uzmanlık alanlarında tanınmış kişilerle yaşamları,çalışmaları ya da istenilen herhangi bir konuda sorulu- cevaplı karşılıklı  görüşmeyle yapılan  ve bunların  yazıya geçirilmesiyle oluşan bir türdür.


Eyüp ELMAS

Author & Editor

Merhaba Sevgili Öğrenciler,
Farklı bir platformda buluşuyoruz. Artık derslerimiz bu site ile birlikte daha verimli olacak. Sizler için hazırladığımız ders notlarına,buradan ulaşabilirsiniz. Zaman ilerledikçe yeni ders notları ve uygulamaları da ekleyeceğiz. Hepinize başarılar diliyoruz.

Hayatta muvaffak olmak için üç şey lazımdır: Dikkat, intizam, çalışma.” diyor Mevlana.
İyi çalışmalar..

2 yorum:

Facebook'ta Bize Katıl